Nad losem Szymborskiej podumaj przez chwilę

Wisława Szymborka – polska poetka, krytyczka literacka i felietonistka – urodziła się 2 lipca 1923 roku w Kórniku, a zmarła 1 lutego 2012 w Krakowie. W 1996 roku otrzymała Literacką Nagrodę Nobla, która była dla niej „tragedią sztokholmską”, została odznaczona Orderem Orła Białego w 2011 roku, założyła Stowarzyszenie Pisarzy Polskich.

książki na łóżku


W 1929 roku rodzina Szymborskich przeprowadziła się do Krakowa, gdzie Wisława uczęszczała do szkoły. Po wybuchu II wojny światowej poetka kontynuowała naukę na tajnych kompletach.
Talent poetycki Szymborskiej ujawnił się w dzieciństwie, kiedy jej ojciec obdarował ją prezentem za zabawny wierszyk. Po ukończeniu szkoły pisywała opowiadania, czasem wiersze. Jej pierwszym tomikiem z wierszami była „Czarna Piosenka”, która nie została wydana w czasie jej życia z powodu cenzury.
W 1948 roku poetka poślubiła Adama Włodka, jednak szybko się z nim rozwiodła. Małżeństwo przyniosło jej wiele inspiracji do pisania i miało zasadniczy wpływ na twórczość Szymborskiej. Następnie przez 23 lata była związana z Kornelem Filipowiczem. Nigdy jednak nie byli w związku małżeńskim i razem nie mieszkali. Po jego śmierci Wisława napisała wiersz „Kot w pustym mieszkaniu”, o którym nie lubiła opowiadać publicznie.

Umrzeć - tego się nie robi kotu.
Bo co ma począć kot
w pustym mieszkaniu.
Wdrapywać się na ściany.
Ocierać między meblami.
Nic niby tu nie zmienione,
a jednak pozamieniane.
Niby nie przesunięte,
a jednak porozsuwane.
I wieczorami lampa już nie świeci.
Słychać kroki na schodach,
ale to nie te.
Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,
także nie ta, co kładła.
Coś się tu nie zaczyna
w swojej zwykłej porze.
Coś się tu nie odbywa
jak powinno.
Ktoś tutaj był i był,
a potem nagle zniknął
i uporczywie go nie ma.
Do wszystkich szaf się zajrzało.
Przez półki przebiegło.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Nawet złamało zakaz
i rozrzuciło papiery.
Co więcej jest do zrobienia.
Spać i czekać.
Niech no on tylko wróci,
niech no się pokaże.
Już on się dowie,
że tak z kotem nie można.
Będzie się szło w jego stronę
jakby się wcale nie chciało,
pomalutku,
na bardzo obrażonych łapach.
O żadnych skoków pisków na początek.

Szymborska miała wiele niebanalnych pasji. Lubiła fotografować się ze śmiesznymi nazwami miast, kupować upominki swoim przyjaciołom, kolekcjonować pocztówki. Jej zainteresowaniem było także tworzenie kolaży, dowcipnych wyklejanek.
Poetka wydała 13 tomików wierszy, które zostały przetłumaczone na ponad 40 języków. Miały one charakter ironiczny, sceptyczny, żartobliwy i w dość prosty sposób poruszały ważne kwestie życiowe. Przykładem na to jest „Do zakochanej nieszczęśliwie”:

Znam ludzi, którym w sercach zgasło,
lecz mówią: ciepło nam i jasno,
i bardzo kłamią, gdy się śmieją
Wiem jak ułożyć rysy twarzy
by smutku nikt nie zauważył.

„Jestem za blisko…”:

Jestem za blisko, żeby mu się śnić.
Nie fruwam nad nim, nie uciekam mu
pod korzeniami drzew. Jestem za blisko.
Nie moim głosem śpiewa ryba w sieci.
Nie z mego palca toczy się pierścionek.
Jestem za blisko. Wielki dom się pali
beze mnie wołającej ratunku. Za blisko,
żeby na moim włosie dzwonił dzwon.
Za blisko, żebym mogła wejść jak gość,
przed którym rozsuwają się ściany.
Już nigdy po raz drugi nie umrę tak lekko,
tak bardzo poza ciałem, tak bezwiednie,
jak niegdyś w jego śnie. Jestem za blisko,
za blisko. Słyszę syk
i widzę połyskliwą łuskę tego słowa,
znieruchomiała w objęciu. On śpi,
w tej chwili dostępniejszy widzianej raz w życiu
kasjerce wędrownego cyrku z jednym lwem
niż mnie leżącej obok.
Teraz to dla niej rośnie w nim dolina
rudolistna, zamknięta ośnieżona górą
w lazurowym powietrzu. Ja jestem za blisko,
żeby mu z nieba spaść. Mój krzyk
mógłby go tylko zbudzić. Biedna,
ograniczona do własnej postaci,
a byłam brzozą, a byłam jaszczurką,
a wychodziłam z czasów i atłasów
mieniąc się kolorami skór. A miałam
łaskę znikania sprzed zdumionych oczu,
co jest bogactwem bogactw. Jestem blisko,
za blisko, żeby mu się śnić.
Wysuwam ramię spod głowy śpiącego,
zdrętwiałe, pełne wyrojonych szpilek.
Na czubku każdej z nich, do przeliczenia,
strąceni siedli anieli.
W wierszu „Muzeum” Szymborska opisuje przemijalność ludzkiego życia. Kiedyś zwykłe przedmioty, których używamy na co dzień, przeżyją nas. 

Są talerze, ale nie ma apetytu.
Są obrączki, ale nie ma wzajemności
od co najmniej trzystu lat.
Jest wachlarz - gdzie rumieńce?
Są miecze - gdzie gniew?
I lutnia ani brzęknie o szarej godzinie.
Z braku wieczności zgromadzono
dziesięć tysięcy starych rzeczy.
Omszały woźny drzemie słodko
zwiesiwszy wąsy nad gablotką.
Metale, glina, piórko ptasie
cichutko tryumfują w czasie.
Chichocze tylko szpilka po śmieszce z Egiptu.
Korona przeczekała głowę.
Przegrała dłoń do rękawicy.
Zwyciężył prawy but nad nogą.
Co do mnie, żyję, proszę wierzyć.
Mój wyścig z suknią nadał trwa.
A jaki ona upór ma!
A jakby ona chciała przeżyć!

kawa i kwiaty

W kwietniu 2012 na mocy testamentu Wisławy Szymborskiej została założona fundacja, która pomaga twórcom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Przyznaje także stypendium dla młodych pisarzy, tłumaczy i literaturoznawców. 
Poetka zmarła 1 lutego 2012 roku w czasie snu w swoim domu. W czasie pogrzebu odtworzono piosenkę jej ulubionej wokalistki jazzowej Elli Fitzgerald. Zgodnie z wolą Szymborskiej urna z jej prochami została złożona na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

35 komentarzy:

  1. Uwielbiam twórczość Pani Szymborskiej, naprawdę ❤

    OdpowiedzUsuń
  2. Od najmłodszych lat uwielbiam poezję - nikt mnie nigdy do niej nie zachęcał sama czytałam - wiersze Twardowskiego <3 (potem również Brzechwę, Tuwima i im podobnych a także niekiedy Norwida). Twórczość Szymborskiej tak na prawdę jest mi obca bo co to kilka wierszy. Ten o kocie przywołuje mi na myśl picturebook "Pustka" A tutaj jeszcze pokazałaś naprawdę piękne wiersze... Może podesłałabyś mi jeszcze jakieś tytuły, nazwy tomików po które warto sięgnąć.... po wiersze z głębią i przesłaniem

    OdpowiedzUsuń
  3. Those poems are so beautiful. I absolutely love reading poetry because it is so expressive.
    the-creationofbeauty.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  4. Świetna artystka. Wiersze są poruszające!

    redamancyy.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  5. Szymborska była wielka! <3

    http://gabrysiaaaaa.blogspot.com/

    OdpowiedzUsuń
  6. Szymborska, to wspaniała kobieta. Jej charakter, osoba, pasja- wszystko bardzo inspirowało. Była kobietą idealną, dla wielu :) Chyba każdy z nas w szkole omawiał twórczość tej pani. Dla mnie to przyjemność, lekcje z poezją i interpretacją lubiłam najbardziej :)
    Pozdrawiam ciepło ♡
    Ayuna

    OdpowiedzUsuń
  7. uwielbiam ją, bardzo inspirująca kobieta :)
    https://beautifulspacesblog.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  8. Przyznam że poezji to ja nigdy do końca nie rozumiałam. Nigdy też szczególnie jej nie szukałam. Czasme gdy rzuci mi się w oczy jakiś wiersz, jak chociażby tutaj, poczytam, uśmiechnę się czasem i...tyle.
    Niemniej jednak twórczość Noblistki trzeba znać, nawet pobieżnie;)
    pozdrawiam serdecznie znad filiżanki kawy:)

    OdpowiedzUsuń
  9. Uwielbiam jej poezję, niby prost,a jednak bardzo zaskakująca

    OdpowiedzUsuń
  10. Jedna z nielicznych osób, której poezję mogłabym czytać, czytać i ...czytać!

    www.wkrotkichzdaniach.pl

    OdpowiedzUsuń
  11. Bardzo lubię poezję Szymborskiej.

    OdpowiedzUsuń
  12. Lovely poems, beautiful words!
    Kisses, Paola.

    Expressyourself

    OdpowiedzUsuń
  13. Uwielbiam twórczość Szymborskiej chociaż osobiście nie ejstem największą fanką wierszy, ale coś w wierszach Szymborskiej jest specjalnego.
    https://miss-uncover.blogspot.com/
    https://www.youtube.com/channel/UCjqx5GwSIU23cLC7fLuso2A

    OdpowiedzUsuń
  14. uwielbiam wiersze Szymborskiej. Miałam okazję też uczestniczyć na jej spotkaniu literackim. To była Wspaniała kobieta :)

    OdpowiedzUsuń
  15. W. Szymborska zostawiła po sobie piękną twórczość. Cenię jako pisarkę i kobietę :)

    OdpowiedzUsuń
  16. Kocham poezję tą w szczególności

    OdpowiedzUsuń
  17. Ja również za poezją nie przepadam,ale akurat twórczość tej Pani bardzo lubię ☺
    Pozdrawiam
    Lili

    OdpowiedzUsuń
  18. Twórczość Szymborskiej jest mi bardzo bliska <3 Zafascynowałam się nią lata temu. A najbardziej zawsze lubiłam właśnie fakt, że robiła sobie zdjęcia przy przedziwnych nazwach miejscowości, o czym i Ty wspomniałaś :) Cudowny i wartościowy wpis <3 Pozdrawiam serdecznie :*

    OdpowiedzUsuń
  19. Uwielbiam twórczość Szymborskiej. Często czytam.

    OdpowiedzUsuń
  20. Czytałam, jak byłam w liceum, świetna twórczość, świetnej osoby <3

    OdpowiedzUsuń
  21. Pani Szymborska umiała przepięknie tworzyć coś na podstawie życia i o życiu. Niewiele osób to potrafi. Przepiękna jej osobowość już na zawsze z nami pozostanie w jej tomikach.
    Pozdrawiam
    FotoHart Blog ♥

    OdpowiedzUsuń
  22. Piękna twórczość, bardzo inspirująca, bo i zakorzeniona w codziennych doświadczeniach :)

    OdpowiedzUsuń
  23. Twórczość Szymborskiej była i jest niesamowita, bo skłania do refleksji, a zarazem wzrusza człowieka. Pozdrawiam oraz dziękuję za odwiedziny ♥ wy-stardoll.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  24. Przyznam szczerze, że nigdy nie byłam fanką poezji, choć za gówniarza próbowałam pisać wiersze, oczywiście z marnym skutkiem :D Gwoździem do trumny okazały się lekcje języka polskiego, na którym zmuszano nas do interpretowania twórczości pod klucz. Jednak Szymborską bardzo lubię. Uwielbiam "Nic dwa razy", a konkretniej ten fragment:
    Żaden dzień się nie powtórzy,
    nie ma dwóch podobnych nocy,
    dwóch tych samych pocałunków,
    dwóch jednakich spojrzeń w oczy.

    OdpowiedzUsuń
  25. Bardzo lubię poezję Pani Szymborskiej jest ona bardzo wartościowa i piękna :)
    dreamerworldfototravel.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  26. Bardzo lubię jej twórczość jest niezwykła :)

    OdpowiedzUsuń
  27. Thanks a lot :D

    nice post my friend

    NEW BRANDING POST | MILK_SHAKE: THE BEST NEWS FOR YOUR HAIR.
    InstagramFacebook Official PageMiguel Gouveia / Blog Pieces Of Me :D

    OdpowiedzUsuń
  28. Uwielbiam poezję, sama pisze od najmłodszych lat- dlatego ta grupa ludzi jest mi bliska- bardzo cenie twórczość Szymborskiej- uwielbiam wiersz Muzeum , Kot w pustym mieszkaniu oraz Do zakochanej nieszczęśliwie

    OdpowiedzUsuń
  29. Szymborska jest dla mnie pewnym symbolem, legendą. Miała niezwykłą osobowość. Każdy z jej wierszy zachwyca mnie i porusza. Ostatnio szczególnie "Nienawiść".

    OdpowiedzUsuń
  30. Z pewnością była wyjątkową osobą. ;)

    imdollka.pl

    OdpowiedzUsuń
  31. Na wspomnienie W Szymborskiej zawsze tak ciepło mi się robi na duszy :) Lubię bardzo Kot w pustym mieszkaniu... :)

    OdpowiedzUsuń
  32. To była niezwykła kobieta! Każdy mógłby się od niej czegoś nauczyć :)

    OdpowiedzUsuń

Zostawiając komentarz na blogu, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez system komentarzy zgodnie z jego polityką prywatności.

Copyright © 2014 Old Memoria , Blogger